Language:
Terug

Kennismaking en historie van traditionele Zelliges


In het begin van de 12e eeuw werd er in Marokko en Andalusië een tegel decoratietechniek ontwikkeld die geïnspireerd was op de ornamentele Byzantijnse mozaïekpatronen. Deze tegels staan bekend als Zelliges hetgeen gebakken klei in het Arabisch betekent. Deze veel gekleurde zelliges werden gebruikt om paleizen, gebedshuizen, hammams en andere openbare gebouwen te decoreren.


Bekende voorbeelden van Moorse gebouwen waarin Zelliges zijn toegepast zijn; het Alhambra in Granada, the madrassas (koran scholen) van Bouanania, Neijereen, Mesbahia en Attareen in Fez en ook de Ibn Youssef in Marrakech.


Aan het einde van de 14e eeuw zijn zelliges een definitief onderdeel geworden van de Marokkaanse cultuur. Goed getrainde zellige meesterbewerkers hebben een ware revolutie in architectuur en bouwkunst teweeg gebracht. Meester zelligebewerker wordt je niet zomaar, daar gaat een jarenlange harde training aan vooraf. Vaak van vader op zoon. Een meester zelligebewerker wordt een Maallem genoemd.


Hedendaags beleven de zelliges een groeiende belangstelling uit Europa en Amerika. Het zwaartepunt van de productie bevindt zich in Fez, maar ook in plaatsen als Marrakesh, Rabat, en Mekness worden zelliges geproduceerd.


Productie proces Zelliges


De eerste stap in het proces bestaat uit het mengen van een specifieke klei soort uit Fez te mixen met water en net zo lang bewerken totdat er een licht vloeibare homogene massa ontstaat. De massa wordt ontdaan van kiezels en andere verontreinigingen. Uit deze massa worden tegels gevormd van 10 x 10 x 1 cm. Deze worden in de zon te drogen gelegd en regelmatig gekeerd om beide zijden van de tegel gelijkmatig te laten drogen. Nadat de tegels goed gedroogd zijn, worden ze (het biscuit) gebakken in een speciale oven.


 


Nadat glazuur is aangebracht op het biscuit worden de tegels een tweede keer gebakken in een speciale traditionele oven. De oven heeft slechts een brand punt onder in de oven. De temperatuur in de oven is ongeveer 800 graden Celsius. Om bepaalde kleuren en de zo karakteristieke kleurnuances te verkrijgen moeten verschillende kleuren op verschillende posities in de oven geplaatst worden. Omdat het smeltpunt waardoor de glazuur aan de tegel hecht per kleur verschilt, is de positie van de geglazuurde tegels van belang om een goed resultaat te krijgen.


 


Onderin, het dichtst bij de vuurkorf de witte tegels, en vervolgens blauwe, gele en groene tegels verder naar boven.


 


Nadat de tegels zijn afgekoeld en geselecteerd zijn op kleur, wordt met een potlood de uiteindelijke vorm op de Zellige getekend. De tekenaar heet een Rasham. De Rasham tekent de verschillende vormen zo economisch mogelijk in, zodat de ‘waste’ zo laag mogelijk is.


 


Vervolgens gaan de Zelliges naar de Nakkash. De taak van de Nakkash is om met een scherpe beitel, de ruwe vorm van de uiteindelijke vorm uit de tegel te kappen. Als laatste stap gaat de Zellige naar de Khalias ofwel de eindbewerker. Hij maakt de uiteindelijke vorm met schuine kanten en de meest verfijnde verdere afwerking.


 


De vormen worden daarna nogmaals gecontroleerd op kleur en vorm en gesorteerd voor plaatsing. Nadat alle materialen verzameld zijn voor een project maakt de Malleem (meesterbewerker) een tekening waarop aangegeven staat welke vorm en kleur waar geplaatst wordt. Het patroon word ondersteboven gemaakt. Het is heel belangrijk dat dit zo vlak mogelijk gebeurd. De tegel wordt omgedraaid en ingevoegd waar nodig.


 


Om het plaatsen sneller en gemakkelijker te maken, worden patronen in tegels van 30x30x1 cm samengesteld. Hiervoor wordt het interlock systeem gebruikt zodat de tegels naadloos in elkaar passen.


 


De traditie van het zellige ambacht in deze familie achter het atelier gaat 700 jaar terug. Het bedrijf begon met de productie van Zelliges in 1928 met slechts 10 arbeiders. Momenteel heeft het bedrijf 500 man in dienst werkzaam in vijf verschillende ateliers in en rondom Fez. Zij maken niet alleen Zelliges, maar ook cementtegels, gipswerk, metaal bewerking en houtwerk.


 


Zelliges kunnen zowel binnen als buiten geplaatst worden, zowel op muren als op lichtbelopen vloeren. Zelliges kunnen ook in zwembaden en fonteinen toegepast worden.


 


Door de uitmuntende kwaliteit en service van de fabriek worden de tegels niet alleen in de Islamitische wereld toegepast maar ook steeds meer in Amerika en Europa.


 


Bij intensieve en complexe projecten kan de fabriek een team van tegelzetters ter plaatse sturen om het project in goede banen te leiden.


 


Op onze website en onze showroom kunt u een selectie van de materialen bekijken, maar de fabriek kan bijna alles op maat voor u maken. Wij staan u daarbij gaarne terzijde dus schroom niet om contact met ons op te nemen.