Language:
Terug

Achtergrond en geschiedenis van Cement Tegels


Cement tegels zijn in essentie een tegel die uit twee verschillende lagen bestaat; een cement onderlaag en top laag van marmer granulaat gekleurd met pigment.


De oervorm van het hedendaagse cement zoals wij het nu kennen, was reeds bekend in de Griekse oudheid. Vitruvius merkte in de eerste eeuw voor Christus op dat een mengsel van vulkanisch gruis en vette kalk gemengd met water tot een sterke mortel gemixed kon worden. De Latijnse term Caementum betekend gehouwen steen puim en steenslag. Cement ontstaat doordat de materialen een chemische reactie aangaan met water en de eerst nog vloeibare masse uithard tot een steenachtige oppervlak.. Cement wordt ook gebruikt als grondstof voor beton en metsel specie.



De professionele cement ontwikkeling kwam echter pas industrieel op gang vanaf 1800. In 1796 patenteerde James Parker uit Kent een hydraulisch cement dat hij ‘Roman Cement” noemde. Dit cement was opgebouwd met natuurlijke grondstoffen. Het bedrijf Wyatt, Parker & Co uit Londen bracht het door Parker uitgevonden mengsel op de markt onder de naam ‘Parker Cement’.



De ontwikkeling stond echter niet stil. In 1824 deponeerde Joseph Aspdin uit Leeds een octrooi voor kunstmatig cement onder de naam ‘Portland cement’.



De naam is afgeleid van het zandsteen dat werd gevonden op het Isle of Portland in Dorset. Het gebrande mengsel van gebluste kalk en klei had dezelfde kleur als dit locale zandsteen. Het product brak echter pas goed door in 1844. De Engelse cement producenten werden de marktleider op heel het Europese continent.



Vandaag de dag is Portland cement nog steeds de beste grondstof voor de cementen onderkant van de cement tegel. Al dan niet aangevuld met bepaalde vulstoffen de bepaalde functionaliteiten kunnen verbeteren. Omdat dit cement een relatief duur product is zijn er ook producenten die een goedkopere soort cement gebruiken, hetgeen leidt tot een inferieure (tegel) kwaliteit.



Over waar nu de eerste echte cement tegels zijn ontstaan bestaat onduidelijkheid. Sommige bronnen zeggen Frankrijk, andere zeggen Spanje en weer andere zeggen België. Uit een stuk van Floorz blijkt het volgende;


“In 1807 publiceerde M. Fleuret, professeur d’architecture de l’Ecole Royale Militaire de Paris, zijn standaardwerk L’Art de composer des pierres factices aussi dures que le caillou(Pont à Mousson, 1807), waarin hij de productie van vloertegels van gekleurd beton in zwart, blauwgrijs, bruin, wit, rood en geel beschreef. En in 1828 werd in de Encyclopédie populaire ou les sciences et les arts et les métiers mis à la portée de toutes les classes een eenvoudig procedé voor de productie van cementtegels beschreven”.



In Londen slaagde de Engelse ondernemer J.M. Blashfield er in 1836 in om versierde vloeren te produceren door marmer en steen met gekleurd Parker-cement te combineren.  Daarmee is hij een van de vroegst bekende producent van cement tegels.. Ontevredenheid met het resultaat van de door hem ontwikkelde experimentele procedé op basis van cement, bracht Blashfield er echter uiteindelijk toe om dit spoor te verlaten.



Dat men juist in Engeland experimenteerde met toepassingen van cement is niet verwonderlijk omdat daar het product ruimschoots voorhanden was.


Hetgeen Blashfield probeerde was om apart geproduceerde kleine mozaiek tegels in beton te verwerken en was daarmee nog niet de cement tegel zoals wij die heden ten dage kennen. Dit was in feite eeen soort mozaïek techniek.



Hoe dan ook we zien de eerste cement tegels rond 1850 op de markt verschijnen. In eerste instantie zijn de tegels monochroom ofwel een kleurig. De tegels dienen als tegenhanger voor de veel duurdere geglazuurde tegels. In de Engels talige literatuur spreekt men ook wel over ‘encaustic tiles’. Dit is strikt genomen een foutieve benaming omdat de encaustic techniek verwijs naar een methode waardoor met verschillende soorten klei een patroon in tegels worden gecreëerd. Deze tegel wordt ook gebakken en de echte cement tegel niet. De naam “Encaustic’ is echter zo ingeburgerd geraakt als soortnaam dat het ook geaccepteerd wordt als men eigenlijk cement tegels bedoelt. Maar op de keper beschouwt is dit niet correct.



Opgericht in 1848 behoorde het Manufacture de Carrelage T.Picha & Cie te Gent tot de eerste cementtegel fabriek die volgens een eigen proces startte met de fabricage van eenvoudige gegoten cement tegels.



De doorbraak in de productie van cement tegels kwam echter van de fabriek Les Usines a carreaux en ciment Fieve & Cruls. Opgericht in 1871 te Gent, vervaardigde deze cement tegel fabriek als eerste Belgische fabriek droog geperste cement tegels die als eerste konden wedijveren met keramische vloertegels, die mede door Blashfield ontwikkeld werden. (Floorz).



Een andere bron vermeld dat de cement tegels in 1850 in Catalonië, Spanje voor het eerst gemaakt werden en dat het Catalaans bedrijf Garret & Rivet het toonde op de World International Exposition van 1867 in Parijs. De Spaanse architect Gaudi past vaak cement tegels toe in zijn bouwwerken.



Men kan dus stellen dat cement tegel fabrikanten vanaf 1850 begonnen met de productie van cement tegels als goedkoper alternatief voor geglazuurde vloer tegels. In eerste instantie unie kleurig, echter vanaf 1890 tot 1920 met veel kleurige motieven doordat de Art Deco elite de cement tegels omarmde en toepaste in vele huizen en openbare gebouwen. Veel van deze vloeren zijn behouden gebleven en zijn mettertijd alleen maar mooier geworden. Ook specifieke patronen uit die tijd worden regelmatig opnieuw uitgegeven.



De kolonisten namen de techniek mee naar hun koloniën en daardoor raakte de cement tegels wereld wijd verspreid. Men vindt ze in Marokko, Brazilië, Mexico, de Caraïben, het Midden Oosten, De Verenigde Staten en in Zuid Oost Azië met name in Vietnam.



Na vele omzwervingen over de wereld kwam de Tegel BV uiteindelijk in Vietnam terecht. De Vietnamezen leerde de techniek van de Fransen in de tijd dat Vietnam nog Indo China heette en een kolonie was van Frankrijk. Het productie proces is sinds die tijd niet noemenswaardig veranderd. Maar door de pioniersgeest en het werk ethos van the founding familly is de fabriek waar wij nu al ruim 25 jaar mee werken, uitgegroeid tot een van de meest gerenommeerde fabrieken in het land. Het bedrijf heeft 1.500 man in dienst verdeeld over 7 verschillende productie locaties in het land. Hoewel de familie al veel eerder met cement tegels bezig was, is de eerste fabriek officieel opgericht in 1910. Alle productie locaties zijn ISO 2014 gecertificeerd. De arbeidsvoorwaarden zijn vast gelegd in de SA 2008 een certificering voor good workmanship waarin rechten en plichten van arbeiders en management zijn vastgelegd. Daarnaast zijn de fabrieken TUV gecertificeerd en worden de producten gekeurd door het onafhankelijke wereldwijde keuringsinstituut SGS.



Een van de belangrijkste afdelingen in het bedrijf is het research & development lab. Hier werken 20 techneuten 6 dagen per week aan het verbeteren van de eigenschappen van de tegels, het terugdringen van de waste. (op dit moment wordt 95% van de waste hergebruikt) en het nog groener maken van het proces dan het al is. 



Het productie proces werkt als volgt.


1)      Er word een koperen mal gemaakt van een patroon.


2)      Deze mal wordt in een moedermal geplaatst


3)      De verschillende vakken worden gevuld met een pasta van marmergruis gekleurd door pigmenten.


4)      De patroon mal wordt verwijderd.


5)      Dan komt er eerst fijn Portland cement overheen


6)      Dan grof Portland cement


7)      Dan wordt de tegel onder een hydrolysche pers gelegd en geperst met 60 bar druk


8)      Vervolgens gaat de tegel 2 uur in een gedemineraliseerd water bad zodat de cement kristallen zich uitharden.


9)      Als laatste wordt de tegel gepolijst, 2 x geïmpregneerd en 27 dagen opgeslagen om te rijpen.


10)  De productie tijd van een tegel duurt 3 minuten. Een arbeider maakt 4 tot 5 meter per dag.


Er zijn cement tegels in vele soorten, maten en kwaliteiten. Wij durven te beweren dan wij een van de beste kwaliteiten cement tegels in de markt voeren.



Een goede cement tegel heeft de volgende eigenschappen;


Er wordt alleen gewerkt met A grade Portland cement.


Er wordt alleen gewerkt met minerale pigmenten omdat niet (chemische) minerale pigmenten snel vervagen. Bovendien kunnen met minerale pigmenten de kleurvariatie tot een minimum beperkt worden.   



De pigment laag moet minimaal 2,5 tot 3 mm dik zijn. Zoals eerder gezegd bestaat de cement tegel uit twee delen; een gekleurde pigment laag en een onderlaag van cement. De krimp en de uitzetting van beide lagen verschilt van elkaar onder invloed van de weersomstandigheden. Als de pigment laag te dun is ontstaan er haarscheurtjes in de tegel. De pigment laag bij onze tegels is altijd tussen de 3 en 4 mm dik, hetgeen haarscheuring voorkomt.



Onze fabriek maalt het marmer gruis zelf, zodat zij de ideale maat van het granulaat kunnen bepalen en het granulaat ‘hoekig’ blijft. Door de hydrolysche druk ontstaat hardere toplaag. Als het gruis te rond is sijpelt het water makkelijker binnen met een zachtere toplaag als gevolg Bij
hoekig granulaat wordt de waterabsorbtie sterk verminderd.


De randen van de patronen moeten scherp zijn en niet in elkaar overlopen. Dit kan alleen als de productie mallen regelmatig verwisseld worden.



De hardheid van de toplaag wordt dus bepaald door 1)het gebruik van minerale pigmenten 2) de vorm en grootte van het marmer granulaat 3) de druk van de hydrolytische pers 4) de kwaliteit van het water waarin de cement kristallen uitharden. Hoe harder de toplaag, hoe lager de waterabsorbtie. Bij onze tegels is de waterabsorbtie minder dan 5%. Bij de meeste andere cement tegels is dat meer dan 10%. Onze cement tegels hebben een industriële classificatie waarde van R8 waar R11 de hoogste waarde is. 



Een goede kwaliteit cementtegel ontwikkeld naar verloop van tijd een mooie pattin, ook wel eiglans genoemd. Bij een slechte kwaliteit cement tegel cement tegel vervagen de kleuren snel en de wordt de tegel uiteindelijk dof.



Wij werken al sinds het begin van de Tegel BV innig samen met deze fabriek. Maar in de loop van de laatste 25 jaar zijn de omstandigheden wel aan verandering onderhevig. 



Vietnam wordt ook duurder en de leadtimes worden steeds langer. Wij importeren 3 tot 4 containers per maand (ongeveer 2.750 m2) en dat is relatief kapitaal intensieve onderneming. De productie duurt een maand. Het is dan 5 tot 6 weken onderweg naar ons en als wij meteen kunnen uitleveren hebben we 30 tot 45 dagen later ons geld. Dat is nog tot daar aan toe, maar ook de ecologische footprint word groter doordat de container boten op zware stookolie varen al met al wordt het steeds interessanter om te onderzoeken of we niet beter in Europa kunnen gaan produceren.



De Tegel bv heeft de handen in een geslagen met een aantal wetenschappers van de TU Delf en TU Eindhoven en een aantal onderzoekers van TNO. Het eerste dat we bedachten waren twee zaken;



1)      Het proces moet zo hoog mogelijk geïndustrialiseerd worden.


2)      De eigenschappen van de tegel moeten nog veel verder omhoog, 



Met behulp van het netwerk van de universiteiten hebben we een machine bouwer gevonden die een ruwe schets van de machine heeft gemaakt, Het principe berust op een combinatie van traditionele spuitgiet techniek aan gestuurd door het inzetten van robotica.



Vervolgens hebben wij met de firma Weber (onderdeel van de Saint Gobain Groep) gewerkt aan een cement mix met sterk verbeterde eigenschappen, om een sterkere en lichtere tegel te maken. Het traditionele marmer gruis bleek ook prima vervangbaar te zijn door wit Portland cement.



De eigenschappen die we met deze cement mix bereikt hebben zijn de volgenden;


  • Een cement laag van 4 tot 5 mm dik, een top kleur laag van 3 tot 4 mm dik.
  • Door toevoeging van het juiste percentage water aan de mortel hoeft de tegel niet meer in een water bad.
  • Door toevoeging van bepaalde polymeren hoeft de tegel niet meer onder een hydrolyse pers geperst te worden, de tegel wordt zelfs harder dan zonder de pers.
  • Wij impregneren de tegel een keer, de klant hoeft daarna niet meer te impregneren.
  • De tegel is 4 uur na productie klaar om te verzenden in plaats van na 27 dagen.
  • De machine lijn wordt door 2 operatoren bedient.
  • De mallen worden met een 3D printer gemaakt.
  • De capaciteit bij een normale werkweek van 38 uur is 1.000m2 maar kan snel opgeschaald worden tot het dubbele.
  • We produceren ‘on demand’ dus we houden geen voorraden meer aan. Omdat we op maat produceren moet de klant betalen bij order date.
  • De prijs per tegel is iets duurder dan het huidige prijspeil in Vietnam, maar omdat er zoveel andere voordelen aan zitten zou dit goed een volgende stap kunnen zijn.

 
Voor grote retail ketens kan dit ook een interessant model zijn, wij kunnen immers ‘just on time ‘ leveren waardoor zij geen grote voorraden meer hoeven aanhouden en financieren.



Uit de berekeningen bleek dat de productie prijs van een tegel ongeveer gelijk is aan die vanuit Vietnam maar het is veel sneller, de footprint wordt kleiner, en de cashflow draait om. In plaats van lang op ons geld te achten betalen klanten nu direct bij de bestelling.



Aan dit avontuur hangt natuurlijk een fors kosten plaatje een investering van 2 miljoen is niet ondenkbeeldig. Maar als deze disruptie werkt kan je het ook goed terug verdienen. Naast de investeringen er zijn bij dit avontuur echter wel een paar bedenkingen te maken;



Gaat het echt lukken? een proces dat in de laatste 150 nauwelijks veranderd is rigoureus om te gooien? Kunnen we de markt vinden om de afzet te garanderen?



Blijft de cement tegel 2.0 zijn charme behouden of wordt het een uitgekleed saai industrieel product, en is dat erg?



Dat geld hebben we bij de Tegel BV niet even op de plank liggen en onder de huidige omstandigheden zijn er vermoedelijk geen investeerders te vinden die de Hollandse pioniersmentaliteit in cash willen omzetten. Daarom blijven wij bij de Tegel Bv ons motto trouw. Passion for Handmade Beauty en ook dat legt ons geen windeieren.